Joseba Arregi*

"Gaztelania familian eta lanean erabiltzen dudan euskara bezain neurea dela onartzen dut"

Aitortza desagertuta dagoen gizarte sekularizatu honetan, mito eta irudi erlijioso zaharrek bizirik diraute, ezkutatuta dauden arren --horren adibide argia da Obama nola joan zen Kapitoliotik Etxe Zurira, Jesús «Hosana, Daviden semea!» zioten oihuz inguratuta Jerusalemen sartu zenean bezala izan zen, bestalde, geure bekatu eta lizunkerien isla den ahuntza/Bush basamortura bidali zuten bertan hiltzera, herria garbi gera zedin--, beharbada, egokia da izenburuaren edukira jotzea: nire bekatuak aitortu eta onartzen ditut.
Administrazioan eta enpresa batzuetan informazioa bi hizkuntza ofizialetan jaso dudala onartzen dut, baita informazioa euskaraz irakur dezadala saiatzen direla ere --grafia motaren bidez, hizkuntza horri nolabait lehentasuna emateko--, baina normalean, familian harremanak hizkuntza bakarrean izan dituen euskalduna naizen arren, gaztelaniazkoa irakurtzen dut. Gaztelania familian eta lanean erabiltzen dudan euskara bezain neurea dela onartzen baitut.

Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Sailak Kataluniako hizkuntza-murgilketa sistema kopiatu nahi izan duenean --gutxi gorabehera-- horren kontra egon naizela ere ONARTZEN DUT, izan ere, gurasoek irakaskuntzako hizkuntza ofizial nagusia aukeratzeko daukaten eskubidea urratzen duela uste baitut. Kataluniako Gobernuak gaztelania ere irakaskuntzan hizkuntza nagusia izatea eragoztea ere ez dudala ulertzen onartzen dut. “Herria” terminoa ez dudala gogoko ere onartzen dut, bereziki “bat” kalifikatzailearekin batera doanean.

Herrialdeko biztanleen balioa aintzakotzat hartzeko “herritar” terminoa “nortasuna” edo “herritartasun sentimendua” baino nahiago dudala onartzen dut. Nortasun kolektiboaren baliabidea arriskutsua iruditzen zaidala onartzen dut. Espainolismoa --txarra-- eta katalanismoa edo euskaldunismoaren --onak-- artean omen dagoen desberdintasuna ikusteko gai ez naizela onartzen dut. Nazionalismo espainiarra zergatik den txarra, baina katalana, euskalduna eta galiziarra zergatik diren onak ulertzeko gai ez naizela ere onartzen dut.
Politikan garrantzitsuenak programak, ekintzak, hauteskundeen emaitzak eta emaitza horien erantzukizuna onartzeko gaitasuna direla pentsatzen dudala onartzen dut. Eta horrez gain, buruzagien bertute pertsonalak, beren asmoak, beren irribarrea, beren presentzia eta komunikabideekin konektatzeko daukaten gaitasuna bigarren mailako faktoreak direla ere pentsatzen dut. Nire ustez, Gini indizea --gizarte baten diru-sarreren banaketaren justizia/bidegabekeria neurtzen duena-- hazten den ala ez ikustea eta gobernuaren ekintzek gazteak sisteman sartzea errazten duten ala zailago egiten duten egiturak finkatzen diren egiaztatzea garrantzitsuagoa dela susmatzen dudala onartzen dut.
Noizbehinka mesetako haitzuloko kide izaten naizela eta izandakoa naizela onartzen dut, nire ustez, Kataluniako Estatutua ez datorrelako guztiz bat Espainiako Konstituzioarekin, nire ustez hobe izango bailitzateke lehenbizi Estatuaren federalizazioa modu irekian planteatzea eta gero autonomia estatutuak berritzea, alde biko harremanak finkatzeak egon litekeen zentralismorik txarrena indartzen duela pentsatzen baitut, --eta horixe ikusi da finantzaketa autonomikorako alde biko topaketetan, non zergen errege eta jabe denak printze autonomikoak banan-banan hartu dituen beren eskaerak entzuteko eta prebendak banatzeko, Erdi Aroan bezalaxe.
Egitura kontu horiek eta justizia ekonomiko eta sozialarekin lotuta dauden gaiak agintariak ohiturak eta usadioak aldatzen saiatzen diren ingeniari sozial gisa aritu nahi izatea baino garrantzitsuago iruditzen zaizkidala onartzen dut. Gertatzen ari den aldaketak, hau da, gauzak administratzetik pertsonak eta bizitza pertsonalak (elikaduratik sexualitatera) administratzera igarotzen ari garela kezkatzen nauela aitortzen dut.
Gizarte laiko honetan elizak ortodoxia eta heterodoxia mekanismo berberak, hots, sinesleak erkidegotik kanporatzeko mekanismoak errepikatzen dituzten sektez ordezkatu direla pentsatzen dudala onartzen dut. Egunero neure buruari ez diodala nahikoa progresista ote naizen edo kontserbadore bilakatu naizen (ai ene!) galdetzen onartzen dut. Botere ororen inguruan susmoak izaten ditudala onartzen dut, beren abizena zeinahi izanda ere.

Bi hitzetan, gizartea, politika eta kulturaren alorretan moldakaitza naizela, datu ekonomikoak txarrak direnean Gobernua nire laguna delako soilik optimista izateko agindua ez dudala onartzen eta Gobernua nire etsaia delako soilik katastrofista izateko agindua ere onartzen ez dudala ONARTZEN DUT. Ildo politikoei bai ala ez esateaz haraindi, xehetasunak eztabaidatzea ona izango litzatekeela uste dudala onartzen dut: adibidez, menpekotasun legearen ondorioz gutxiago aurreztuko den ala ez, udalentzako diru-laguntza planak inbertsio mota jakin batzuekin lotura gehiago izan beharko lukeen ala ez. Eliza katolikoan ez bezala, egungo iritzi publiko ofizialaren ortodoxian bekatuak ez direla barkatzen iruditzen zait.

*Aldaketa kultura elkarteko lehendakaria (Berrikuntza Euskadirentzat)